De druk op de jeugdzorg blijft oplopen

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waarschuwde deze maand opnieuw dat kinderen met complexe problemen te lang op passende hulp wachten en dat de beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp tekortschiet. Tegelijkertijd moeten gemeenten en aanbieders uitvoering geven aan de Hervormingsagenda Jeugd, waarin betere kwaliteit én beheersing van de uitgaven centraal staan.

 

Goedkoper, doelmatiger terwijl de operationele ruimte al beperkt is

Voor een interim-manager is dat een ongemakkelijke combinatie: een organisatie moet goedkoper en doelmatiger worden terwijl de maatschappelijke vraag niet afneemt en de operationele ruimte al beperkt is.

 

Klassieke reorganisatie riskant

Juist dan is een klassieke reorganisatie riskant. Wanneer de opdracht wordt vertaald naar minder managementlagen, hogere caseloads en generieke productiviteitsnormen, verbetert de begroting mogelijk sneller dan de dienstverlening. Het echte probleem verschuift vervolgens naar ziekteverzuim, verloop, langere wachttijden of zwaardere problematiek bij jongeren die later alsnog binnenkomen.

 

Analyse feitelijke cliëntstroom

Mijn eerste stap zou daarom niet een formatieplan zijn, maar een analyse van de feitelijke cliëntstroom. Waar wachten jongeren? Welke overdrachten voegen werkelijk waarde toe? Hoeveel professionele capaciteit verdwijnt in administratie, overleg en herindicaties? En welke schaarse specialisten besteden tijd aan werk dat ook anders georganiseerd kan worden?

 

Arbeidsintensieve publieke dienstverlening

Dat onderscheid is essentieel. In arbeidsintensieve publieke dienstverlening wordt kostenbesparing vaak verward met minder mensen. Terwijl productiviteitsverbetering juist kan ontstaan door professionals méér van hun gespecialiseerde werk te laten doen.

 

Bestuurlijke fragmentatie

Een tweede aandachtspunt is bestuurlijke fragmentatie. Gemeenten kopen zorg in, aanbieders leveren die, verwijzers bepalen mede de instroom en verschillende domeinen – jeugd, onderwijs, ggz en gezinshulp – raken elkaar voortdurend. Iedere partij kan zijn eigen prestaties verbeteren terwijl het totale systeem voor een jongere slechter functioneert. Een interim-manager moet daarom niet alleen intern sturen, maar ook expliciet maken waar problemen door contract- of organisatiegrenzen heen worden geschoven.

Dashboards die passen bij de dienstverlening

Daar hoort een ander dashboard bij. Niet alleen kosten per traject en productie, maar ook wachttijd tot passende hulp, herhaalde verwijzingen, uitval, personeelsverloop en het aantal overdrachtsmomenten. Wie alleen financiële KPI’s bestuurt, ziet systeemfalen vaak pas wanneer het al duur is geworden.

Zorg dat het primaire proces aantoonbaar beter bestuurbaar is

De bredere les geldt voor veel publieke organisaties. Een reorganisatie is pas geslaagd wanneer niet alleen de organisatie kleiner of goedkoper is geworden, maar het primaire proces aantoonbaar beter bestuurbaar is.
In de jeugdzorg is dat geen semantisch verschil. Het bepaalt of bezuinigen daadwerkelijk hervormen wordt.

 

Meer lezen over interim-management en organisatieverandering?