Digitale Autonome Werkomgeving Overheid (DAWO)
De Nederlandse overheid bouwt aan een eigen digitale werkomgeving op basis van open-source technologie. Tweakers beschreef op 24 september de Digitaal Autonome Werkomgeving Overheid (DAWO): een combinatie van besturingssysteem, kantoorsoftware, samenwerkingstoepassingen, cloudvoorzieningen en beheertools. De eerste pilots lopen inmiddels bij overheidsorganisaties.
SSC-ICT Linux-gebaseerde werkplekken testen
Dat sluit aan bij een bredere beweging. Vier gemeenten en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten testen dit jaar samen met het ministerie van BZK en SSC-ICT een Linux-gebaseerde werkplek. De pilot loopt tot eind 2026 en moet onder meer duidelijk maken welke medewerkers als eerste met zo’n omgeving kunnen werken.
Van technisch experiment naar organisatiebrede verandering
Vanuit interim management is vooral interessant wat er gebeurt wanneer zo’n technisch experiment moet uitgroeien tot een organisatiebrede verandering. Digitale autonomie bereik je namelijk niet door software te vervangen. Je moet ook de organisatie achter die software veranderen.
Een bestaande digitale werkplek is verweven met processen, documentformaten, opleidingen, leverancierscontracten, beveiliging, servicedesks en dagelijkse routines van duizenden medewerkers. Een praktijkproef binnen de overheid laat bijvoorbeeld zien dat een open-sourcewerkplek technisch mogelijk is, maar dat gebruikers andere handelingen moeten leren en dat beheer, ondersteuning, inkoop en informatie-uitwisseling opnieuw moeten worden ingericht.
Sturen op verminderde kritieke afhankelijkheid
Daarom zou ik zo’n transitie niet sturen op het percentage vervangen software, maar op verminderde kritieke afhankelijkheid. Welke functionaliteit moet werkelijk autonoom beschikbaar zijn? Waar accepteren we voorlopig afhankelijkheid van een leverancier? Welke koppelingen blokkeren migratie? En hoeveel tijdelijke dubbeling kunnen organisaties operationeel en financieel dragen?
Geen klassieke big bang
Daarbij past geen klassieke big bang. Begin met gebruikersgroepen waarvoor de afhankelijkheden beperkt zijn, meet waar processen vastlopen en gebruik die ervaring om de volgende migratiegroep te kiezen. Zo ontstaat een gecontroleerde transitie in plaats van een ideologisch gedreven technologieproject.
Minstens zo belangrijk is het eigenaarschap. Digitale autonomie raakt IT, inkoop, informatiebeveiliging, HR, financiën én het primaire proces. Wanneer iedere discipline alleen haar eigen risico probeert te minimaliseren, komt de verandering nauwelijks vooruit. Een interim-manager moet daarom beslisrechten expliciet maken: wie mag standaarden aanpassen, uitzonderingen toestaan en besluiten dat een afhankelijkheid tijdelijk acceptabel blijft?
Vandaag, 25 september, komen overheidsprofessionals opnieuw bijeen rond digitale autonomie; daarbij staan onder meer referentiearchitecturen, inkoop en praktijkervaringen centraal.
Zorg dat je aantoonbaar in staat bent om van leverancier te veranderen
Deze managementinzichten zijn breder dan de overheid.
Strategische onafhankelijkheid ontstaat niet doordat je een leverancier vervangt, maar doordat je aantoonbaar in staat bent om van leverancier te veranderen zonder dat de organisatie vastloopt.
Meer artikelen lezen over automatisering en AI in het nieuws?